Podsumowanie obchodów Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych na Dolnym Śląsku w 2013 roku.

We Wrocławiu pierwsze uroczystości miały miejsce na Cmentarzu Osobowickim. Rozpoczęły się o godz. 10.30 przemarszem wszystkich uczestników spod bramy głównej pod Pomnik Ofiar Terroru Komunistycznego (kwatera 81A i 120). Na miejscu zgromadzeni uczestniczyli w apelu pamięci i złożeniu wieńców pod pomnikiem z udziałem wojskowej asysty honorowej.

 

Uroczystości poprowadzili dr hab. Krzysztof Szwagrzyk – pełnomocnik Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej ds. poszukiwań miejsc pochówku ofiar terroru komunistycznego oraz Paweł Aszkiełowicz z Urzędu Marszałkowskiego. Następnie o godz. 13.00 w Urzędzie Marszałkowskim odbyło się uroczyste zakończenie II edycji konkursu na temat Żołnierzy Wyklętych.

 

Na godz. 18.00 zaplanowana została Msza św. w Kościele Garnizonowym. Na rynku pod budynkiem Banku Zachodniego między 19.00, a 19.30 odbywało się wydarzenie multimedialne poświęcone tematyce Niezłomnych, a po nim wyruszyła manifestacja ku czci Żołnierzy Wyklętych.

 

Polska Agencja Prasowa oszacowała, że zgromadzonych było ok. 1000 uczestników, Gazeta Wrocławska oraz lokalny portal MMWrocław podaje liczbę 2000 osób, głównie młodych. Manifestacja przeszła przez Rynek, deptakiem przy Świdnickiej pod Pomnik Rotmistrza Pileckiego. Niesiono biało-czerwone flagi, portrety Żołnierzy Wyklętych, palono pochodnie i kolorowe race.

 

2 marca miał miejsce maraton filmowo-dyskusyjny o tematyce Niezłomnych Żołnierzy, w którym jako prelegenci wzięli udział uczestnicy tamtych wydarzeń. Maraton trwał od godz. 10.00 do 24.00 i przez cały czas sala w Katolickim Stowarzyszeniu Civitas Christiana była pełna ludzi. W ciągu całego dnia pojawiło się około 600 osób.


Również poza Wrocławiem coraz lepiej rozwijają się obchody Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych. W Oławie przeszedł marsz ku czci pamięci Żołnierzy Wyklętych, w którym wzięło udział kilkaset osób. Uczestnicy przemaszerowali z oławskiego Rynku pod Pocztę przy ul. 1 maja, gdzie odśpiewany został Mazurek Dąbrowskiego. Obchody tego święta mają w Oławie szczególny wymiar, ponieważ wielu z jego mieszkańców czyni starania o nadanie nazwy Żołnierzy Wyklętych dla tutejszego ronda.

 

W Jeleniej Górze w różnych miejscach można było wziąć udział w obchodach nawiązujących do tematyki Żołnierzy Wyklętych. Jedną z uroczystości zorganizował Julian Pyrzanowski. Odprawiona została Msza święta, a po niej złożono kwiaty i znicze oraz odśpiewano „Boże coś Polskę…” Rysy historyczne święta, uchwalonego przez Sejm dwa lata temu, przybliżył ksiądz pułkownik Andrzej Bokiej.

 

Ponadto w Książnicy Karkonoskiej odbyło się spotkanie przygotowane przez posłankę Marzenę Machałek. Odbyła się prelekcja Jana Owczarka - jeleniogórskiego polonisty i poety. Przybliżyła ona sylwetki i losy Niezłomnych Bohaterów, można było także wysłuchać wierszy patriotycznych oraz obejrzeć projekcję filmu "Generał NIL". W Muzeum Karkonoskim prelekcję wygłosił Marcin Zawiła - historyk, którego ojciec Zbigniew Zawiła ps. "Żbik" był jednym z dowódców Kedywu AK w Przemyślu i wsławił się uwolnieniem więźniów w Krośnie.


W niedzielę (3. marca) w Jeleniej Górze odbyły się kolejne uroczystości w ramach obchodów Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych. Uczestnicy wzięli udział w Mszy św. w kościele Podwyższenia Krzyża Świętego (kościół garnizonowy), którą odprawił ks. płk. dr. Andrzej Bokiej. Po Mszy św. na placu przed kościołem pod pomnikiem Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość zostały złożone kwiaty i wieńce od żyjących jeszcze Żołnierzy Wyklętych - kombatantów Narodowych Sił Zbrojnych, przez poseł Marzenę Machałek, a także przez młodych działaczy Związku Żołnierzy NSZ, którzy kultywują piękne tradycje Niezłomnych Żołnierzy.

 

Ostatnim punktem programu było spotkanie z kombatantami NSZ w siedzibie jeleniogórskiej "Solidarności". Można było wysłuchać wzruszających wspomnień Niezłomnych Żołnierzy m.in.: Zbigniewa Boznańskiego, Czesława Lipińskiego i Stanisława Żurowskiego, a także obejrzeć film pt. „Sny stracone, sny odzyskane”. Organizatorami obchodów był Związek Żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych, Region Jeleniogórski NSZZ "Solidarność" oraz Katolickie Stowarzyszenie Civitas Christiana.

 

W Wałbrzychu o godzinie 18.00 miała miejsce uroczysta Msza św. w intencji wszystkich Żołnierzy Niezłomnych. Po niej spod kościoła w stronę rynku ruszył marsz z flagami i podświetlonym stroboskopami transparentem: „Ku Waszej pamięci Żołnierze Wyklęci”. W podniosłej atmosferze i przy blasku płonących rac uczestnicy odśpiewali hymn, odczytano apel poległych, a przedstawiciele poszczególnych organizacji złożyli wieńce pod pomnikiem.

 

W Bolesławcu również obchodzono Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych, o godz. 18.00 uczestnicy obchodów wzięli udział we Mszy św. w kościele pw. Matki Bożej Nieustającej Pomocy. Po Mszy św. przemaszerowano pod Pomnik "Polski Walczącej", gdzie odśpiewano hymn i złożono kwiaty. Następnie w sali konferencyjnej okolicznościowy wykład wygłosił prof. Grzegorz Strauchold z Instytutu Historycznego Uniwersytetu Wrocławskiego.

 

O wzroście zainteresowania Narodowym Dniem Pamięci „Żołnierzy Wyklętych” świadczy m.in. Lubań, gdzie po raz pierwszy obchodzono to święto. Na uroczystości przybyli między innymi przedstawiciele Instytutu Pamięci Narodowej. Obchody zaczęły się hymnem i „Apelem Żołnierzy Wyklętych”, potem odsłonięto tablicę pamiątkową śp. płk Anatola Sawickiego, którego pojmano z mieszkania na ulicy Bankowej i zakatowano w ubeckiej wojewódzkiej siedzibie we Wrocławiu. W odsłonięciu wzięli udział wnuk i wnuczka Bohatera, którzy przywieźli odznaczenia dziadka, w tym najwyższej rangi Virtuti Militari. Potomkowie Niezłomnego pokazali również różaniec wykonany przez niego w czasie zatrzymania ze skrawków ubrania pułkownika i z drobnych kawałków chleba.


Druga część obchodów odbyła się w restauracji „Tęczowa”, gdzie zaplanowano kilka wystąpień. Dr hab. Robert Klementowski opowiedział o Żołnierzach Wyklętych, a dr Daniel Koreś o prawdziwej biografii Michała Roli-Żymierskiego. W trakcie wykładów zbierano podpisy pod zmianą nazwy jednej z mniejszych, ale położonych w centrum Lubania ulic imienia Żymierskiego. Bogaty w dokumentację i zdjęcia wykład o podziemiu niepodległościowym na obszarze powiatu lubańskiego przedstawili Janusz Skowroński i Andrzej Kuźniar. W przerwie pomiędzy wykładami można było posłuchać patriotycznych piosenek w wykonaniu Ewy Szczygieł i Zdzisława Trędewicza.

 

Dnia 1 marca również w Nowogrodźcu uroczyście obchodzono Narodowy Dzień Pamięci "Żołnierzy Wyklętych". Co istotne w uczczenie pamięci tych, którzy walczyli o niepodległość Polski czynnie włączyły się władze Nowogrodźca na czele z Burmistrzem Robertem Relichem i Przewodniczącym Rady Miejskiej, a także Prezes Zarządu Koła Miejsko-Gminnego Związku Kombatantów RP i BWP. Ponadto wiązanki kwiatów pod Pomnikiem Obrońców Ojczyzny w Nowogrodźcu złożyli uczniowie i nauczyciele Szkoły Podstawowej, uczniowie Gimnazjum im. Adama Mickiewicza w Nowogrodźcu, przedszkolaki wraz z opiekunami i władzami placówek.

 

Obchody Narodowego Dnia Pamięci o Żołnierzach Wyklętych w Jaworze rozpoczęto spotkaniem z kombatantami NSZ, panią Genowefą Aleksander i panem Januszem Słocińskim. O godzinie 17:00 w Kościele pw. Matki Bożej Różańcowej odbyła się Msza święta w intencji Żołnierzy Wyklętych połączona z Drogą Krzyżową ze wspomnieniem o Bohaterach. Na jaworskim zamku, gdzie w czasach głębokiego PRL-u było ubeckie więzienie-katownia, odbył się Apel Poległych. W apelu uczestniczyło ponad 100 osób, odśpiewano Hymn Polski, złożono kwiaty pod wejściem do karceru. Z biało-czerwonych zniczy kibice utworzyli flagę Polski.