Tajemnice naszych czasów (wtorki 19:05, powtórka - niedziela 21:05)

W audycji mówimy o najnowszej historii naszego regionu - odkrywamy nieznane jej karty lub dobrze znane fakty podajemy na nowo. Co działo się 50 czy 20 lat temu w miejscowości, w której mieszkasz? Kto był katem, a kto bohaterem w trudnych czasach PRL-u? Wraz z historykami z białostockiego oddziału Instytutu Pamięci Narodowej mówimy o wydarzeniach, które znasz również z relacji swoich rodziców czy dziadków.

Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript. (autor) i Lech Pilarski (prowadzący)


O nocy wolności z 8 na 9 maja 1945 roku w Grajewie - 29.05.2007

Miasto zostało opanowane przez oddziały NSZ i AK. Zdobyto PUBP, posterunek milicji oraz urzędy. Wypuszczono więźniów z bezpieki oraz zniszczono wiele dokumentów dotyczących podziemia niepodległościowego. W studiu gościliśmy historyka z białostockiego oddziału IPN - dr. Krzysztofa Sychowicza. Odwiedziliśmy też Grajewo, gdzie historię tych wydarzeń przybliżył Tomasz Dudziński.

Posłuchaj - plik MP3 (12 MB)

W poniedziałek 28 maja 2007 r. w lokalu Klubu Inteligencji Katolickiej w Bielsku-Białej (ul. Bohaterów Warszawy 4a) Sekcja Społeczno-Historyczna KIK zorganizowała spotkanie z Władysławem Foksą - żołnierzem Narodowych Sił Zbrojnych, prezesem Zarządu Okręgu "Podbeskidzie" ZŻNSZ w Żywcu - pt. "Geneza i działalność NSZ".

20 maja 2007 r. w Klichach w powiecie bielskim odbyły się uroczystości patriotyczno-religijne poświęcone 62. rocznicy bitwy pod Bodakami, stoczonej 25 maja 1945 r. przez żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych.

O godzinie 11.30 w kościele pw. Matki Bożej Wspomożenia Wiernych w Klichach została odprawiona msza święta w intencji poległych o wolność ojczyzny, a następnie na miejscowym cmentarzu, gdzie znajduje się zbiorowa mogiła poległych żołnierzy, odczytano apel poległych. Po okolicznościowych przemówieniach zostały złożone wieńce m.in. przez przez przedstawicieli ugrupowań kombatanckich i władz samorządowych.

(as)

Pierwszą i jedyną w Polsce Izbę Pamięci Narodowych Sił Zbrojnych otwarto i poświęcono w sobotę w podkrakowskich Jurczycach - miejscu urodzin gen. Józefa Hallera. Skromne muzeum gromadzi pamiątki dotyczące działalności Okręgu Małopolskiego Związku Żołnierzy NSZ oraz publikacje związane z historią tej narodowej formacji, której członków w szczególnie bezwzględny sposób niszczyli oraz mordowali niemieccy i sowieccy okupanci.

Uroczystość, w której uczestniczyli przedstawiciele władz województwa małopolskiego, lokalnych władz samorządowych, organizacji kombatanckich i stowarzyszeń patriotycznych, a przede wszystkim mieszkańcy Jurczyc, poprzedzona została Mszą św. koncelebrowaną przez ks. Stanisława Kamionkę, proboszcza parafii w Radziszowie, i ks. Józefa Jończyka, proboszcza krakowskiej parafii św. Kazimierza Królewicza. W homilii skierowanej do wiernych ks. Jończyk podkreślił m.in. konieczność kultywowania pamięci dla kształtowania świadomości i tożsamości przyszłych pokoleń. - Niech ta izba poświęcona żołnierzom NSZ przypomina wielkość ducha poświęcenia i ofiary z życia tamtych młodych ludzi i niech kształtuje przyszłość Narodu i Kościoła - apelował duchowy opiekun małopolskiego środowiska ZŻNSZ.

12 maja 2007 r. odbył się w Warszawie Nadzwyczajny Zjazd Związku Żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych. Kilkudziesięciu delegatów z całego kraju przyjęło bezwzględną większością głosów nowy statut Związku. Od momentu zarejestrowania nowego statutu nazwa Związku ma brzmieć: Związek Żołnierzy i Przyjaciół Narodowych Sił Zbrojnych. Dzięki temu tradycję NSZ będą mogli kontynuować młodzi, którym bliska jest idea narodowa.

(as)

Deklaracja powołująca Komitet Budowy Pomnika Żołnierzy Wyklętych została podpisana w środę 9 maja 2007 r. podczas konferencji prasowej w Warszawie. Pomnik upamiętniający żołnierzy podziemia niepodległościowego z II wojny światowej ma stanąć w Sopocie.

W deklaracji budowy pomnika czytamy, że żołnierze wyklęci "wystąpili zbrojnie przeciwko sowieckiej okupacji, narzuconemu Polsce przemocą ustrojowi komunistycznemu i podjęli nierówną walkę w imię wolności i honoru. Ich wysiłek i ofiara były przez lata szkalowane i skazane na zapomnienie. Dziś podejmujemy inicjatywę budowy pomnika Żołnierzy Wyklętych, pragnąc wyrazić im swój szacunek i uznanie".

W skład Komitetu wchodzą prezes IPN, Janusz Kurtyka, prezes Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej, Czesław Cywiński, szef Urzędu ds. Kombatantów, Janusz Krupski, prezes Związku Żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych, Bohdan Szucki, prezydent Sopotu, Jacek Karnowski, historyk z IPN, Piotr Niwiński oraz posłowie PiS: Leszek Dobrzyński i Stanisław Pięta.

"Żołnierze wyklęci byli przez lata wymazywani z kart historii przez reżim komunistyczny. Dopiero pod koniec lat 90. historycy zainteresowali się bliżej ich losami, przywracając ich społecznej pamięci. Na naszych oczach termin 'wyklęci' staje się terminem pełnym gorzkiej dumy, synonimem ruchu oporu i walki do samego końca" - powiedział prezes IPN, Janusz Kurtyka.

Pomnik poświęcony pamięci żołnierzy Armii Krajowej, Narodowych Sił Zbrojnych oraz Wolności i Niezawisłości zamordowanych przez Urząd Bezpieczeństwa w kieleckim więzieniu oraz innych miejscach kaźni, odsłonięto na cmentarzu Piaski w Kielcach. Zlokalizowany przy głównej alei (w pobliżu kaplicy) pomnik to 2,5-metrowy graniastosłup zwieńczonym orłem w koronie. Monument odsłonili: Józefa Życińska, Zygmunt Pietrzak, Edmund Majchrowicz i Stanisław Lisowski, byli żołnierze zbrojnego podziemia, którzy przeżyli pobyt w kieleckim więzieniu.

Uroczystości rozpoczęła o godz. 16 msza polowa. Po mszy w asyście kompanii honorowej Wojska Polskiego odczytano apel poległych, a następnie złożono kwiaty i zapalono znicze.

Inicjatorem budowy pomnika, zaprojektowanego przez Henryka Dłużewskiego, było Stowarzyszenie Ochrony Dziedzictwa Narodowego. Andrzej Jankowski w książce "Tajemnice Starego Więzienia" pisze, że kilkadziesiąt zamordowanych tam osób zostało pod osłoną nocy skrycie pochowanych na cmentarzu na Piaskach przy ul. Zagnańskiej. Ponieważ jednak w dokumentacji cmentarza brak jest jakichkolwiek zapisów na ten temat, nie można ustalić dokładnych miejsc pochówku.

(as)

3 maja 2007 r. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Lech Kaczyński, podczas uroczystości w Pałacu Prezydenckim, wręczył ordery z okazji Święta Narodowego 3 Maja

Za wybitne zasługi dla niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, za działalność na rzecz przemian demokratycznych, za osiągnięcia w podejmowanej z pożytkiem dla kraju pracy zawodowej i działalności społecznej odznaczony został Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski Zygmunt Michał Goławski, żołnierz NSZ i prezes Zarządu Okręgu Podlaskiego Związku Żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych.

(as)

W dniach 2-3 maja już po raz 3 odbył się rajd górski śladami kpt. Henryka Flame „Bartka” z Bielska-Białej i Żywca do Wisły, organizowany przez Zespół Szkół Ogólnokształcących Zgromadzenia Córek Bożej Miłości oraz Klub Historyczny im. Danuty Siedzikówny „Inki”. Funkcję kierownika rajdu pełnił Maurycy Rodak, z-cą był Piotr Derkacz a drugim z-cą Irena Ćwikła. Patronat Honorowy nad imprezą objęli poseł do Parlamentu Europejskiego prof. Wojciech Roszkowski oraz poseł na Sejm RP Stanisław Pięta, który wziął osobiście udział w rajdzie.

Zbiórka uczestników III Rajdu „Bartka” miała miejsce 2 maja o godz. 6.00 na placu ostatniego przystanku autobusu nr 16 „pod zaporą” w Wapienicy w Bielsku-Białej. Stawiło się 60 uczniów gimnazjów i szkół średnich. W rajdzie wziął także udział umundurowany pluton Strzelców, którzy w tych dniach przybyli do Bielska-Białej na Wiosenny Zlot Strzelecki. Łącznie wyruszyło ok. 100 osób. Szlak III Rajdu „Bartka” prowadził przez Błatnią, Brenną, Biały Krzyż, do Wisły Głębiec. W rajdzie brała też udział niewielka grupa z Żywca, która wyruszyła z Kamesznicy pod opieką mgr Leszka Caputy.

Trasa, jak zawsze była trudna i długa (28km), przemarsz trwał do wieczora, w międzyczasie wszyscy uczestnicy mieli okazję wzięcia udziału we mszy św., którą w polowych warunkach na Starym Groniu odprawił duszpasterz rajdu ks. Marcin Kulig.

„Rajdowiczów” prowadziła Agnieszka Jakubiec, przewodnik PTTK, przybliżając jednocześnie młodzieży historię i walory przyrodnicze Beskidów.

Koło Naukowe Historyków Studentów KUL zaprasza na sesję naukową w ramach obchodów 690. rocznicy lokacji miasta Lublina Lublin i Lubelszczyzna na przestrzeni wieków (sala CN 107 Collegium Norvidianum) w dniach 25-26 kwietnia 2007 r.

Dzień pierwszy (środa, 25.04.2007)

11.00 - Przywitanie gości i rozpoczęcie sesji naukowej

Moderator: Artur Lis (KNHS KUL)
11.40 - prof. Andrzej Rozwałka (UMCS) Lublin przedlokacyjny w swietle badań archeologicznych i historycznych
12.05 - prof. Jerzy Kłoczowski ( Instytut Europy Środkowo-Wschodniej) Unia Lubelska
12.30 - prof. Ryszard Szczygieł (UMCS) Awans Lublina za Jagiellonów
12.55 - prof. Tomasz Panfil (KUL) Ikonografia średniowiecznego Lublina

13.00-13.30 przerwa

Moderator: Agnieszka Pomarańska (KNHS KUL)
13.30 - dr Arkadiusz Stasiak (KUL) Naukowy wymiar lubelskich obchodów setnej rocznicy śmierci Stanislawa Staszica
13.55 - prof. Henryk Gapski (KUL) Lublin kościelny w czasach nowożytnych
14.25 - prof. Eugeniusz Niebelski (KUL) Ks. Stanisław Matraś - uczestnik powstania 1863 r. Zesłaniec i pamiętnikarz
14.55 - dr Ireneusz Sadurski (Lublin) Uczniowie i absolwenci gimnazjum lubelskiego wobec wystąpień politycznych  1860-1862 r. i powstania styczniowego

15.20 - pokaz filmu historycznego z serii Ocalić od Zapomnienia